آداب دعا و شرایط آن
آداب دعا و شرایط آن
*
بسم الله الرحمن الرحیم
عن النعمان بن بشیر رضی الله عنهما عن النبی صلی الله علیه و سلم قال: «الدعاء هو العباده» رواه ابوداود و الترمذی و قال حدیث حسن صحیح. از نعمان بن بشیر از رسول اکرم صلی الله علیه و سلم روایت شده که فرموده اند: دعاء همان عبادت است.
این حدیث را ابوداود روایت کرده و ترمذی گفته است: این حدیث، حدیث حسن و صحیح است. و همچنین پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم در حدیثی دیگر میفرمایند: «لیس شی اکرم علی الله من الدعاء» رواه الترمذی و ابن ماجه. یعنی نزد پروردگار هیچ عملی گرامی تر از دعاء نیست. خداوند متعال در قرآن کریم و در آیه 60 سوره غافر فرموده است: و قال ربکم ادعونی استجب لکم. یعنی پروردگار شما گفت در پیشگان من دعاء کنید از شما میپذیرم.
به ابراهیم ادهم رحمه الله عرض کردند که خداوند در قرآن کریم گفته است که در پیشگاه من دعاء کنید من از شما میپذیرم، اما ما هر چه دعاء میکنیم مورد اجابت خداوند قرار نمیگیرد.
ایشان گفتند: به سبب 10 چیز قلب شما مرده است.
1ـ خداوند را شناخته اید ولی حق بندگی خودتان را نسبت به او بجا نیاورده اید.
2ـ کتاب خدا (قرآن) را میخوانید اما به آن عمل نمیکنید.
3ـ ادعای دشمنی با شیطان را میکنید ولی او را دوست خودتان کرده اید.
4ـ ادعای محبت رسول خدا را میکنید اما راه و روش او را ترک کرده اید.
5ـ ادعا میکنید که بهشت را دوست میدارید ولی برای داخل شده به آن کاری انجام نمیدهید.
6ـ ادعای ترس از آتش جهنم را دارید ولی از گناه کردن کوتاه نمیایید.
7ـ اقرار میکنید که مرگ حق است اما خودتان را برای آن آماده نمیکنید.
8ـ عیب دیگران را بر میشمارید اما عیب خودتان را فراموش کرده اید.
9ـ روزی خدا را میخورید ولی شکر نعمتهای او را بجا نمی آورید.
10ـ مرده هایتان را دفن میکنید ولی از آن عبرت نمیگیرید.
از آداب دعاء میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
1ـ رو به قبله ایستادن؛ زیرا که جهت قبله بهترین جهات است.
2ـ بلند کردن دستها تا برابر سینه.
3ـ مسح کردن صورت پس از اتمام دعاء.
4ـ شروع کردن دعاء با تسبیح، حمد و ثناء خداوند و فرستادن صلوات بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم.
5ـ اتمام دعاء با صلوات بر پیامبر گرامی اسلام. 6ـ اصرار کردن به دعاء و یقین داشتن به استجابت آن.
البته تعدادی از بندگان هستند که مقبولیت دعای آنان در احادیث تصریح شده است از آن جمله:
1ـ انسان مضطر و پریشان احوال.
2ـ مظلوم و ستمدیده.
3ـ پدر برای فرزند.
4ـ فرزند فرمانبردار و مطیع.
5ـ مسافر.
6ـ روزه دار.
7ـ صاحب فراش (کسی که به خاطر کسالت و مریضی به رختخواب افتاده است).
بنا به تصریح احادیث، اوقات و زمانهایی وجود دارد که دعاء در آنها قطعا مورد قبول خداوند قرار میگیرد که عبارتند از:
1ـ ماه مبارک رمضان.
2ـ لیله القدر.
3ـ پس از نمارهای فرض.
4ـ در حال سجده.
5ـ شب و روز جمعه مخصوصا پعد از نماز عصر.
6ـ پس از تلاوت قرآن.
7ـ موقع اجتماع مسلمین.
برخی از مردم پس از اینکه مدتی برای یک هدفی دعاء میکنند ولی نتیجه ای در ظاهر احساس نمیکنند مایوس و نا امید شده و دست از دعاء بر میدارند. این حالت را استعجال و شتابزدگی میگویند.
حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و سلم میفرماید: «یستجاب للعبد ما لم یستعجل». یعنی دعای بندگان قبول میشود تا وقتی که شتابزده نشوند و عجله نکنند. اینگونه افراد نباید چنین پندارند که خدای نا کرده دعایشان رد شده است؛ زیرا قبولیت دعاء در اصطلاح حدیث این است که یا همان چیزی که انسان از خداوند خواسته است به او میرسد یا چیز بهتری به او میرسد یا از وی بلا و مصیبتی دفع میشود یا این دعاء برای آخرت وی ذخیره میشود.
لذا انسان باید به روح بندگی که همانا دعاء است ادامه دهد و یقین حاصل کند که پروردگار مصلحت او را از خود بهتر میداند. مولانا جلال الدین بلخی رومی رحمه الله به اینگونه افراد فرموده است: ای اخی دست از دعا کردن مدار با قبول و رد اویت چه کار
منبع سایت عرفان اباد